เรามักจะคุ้นเคยว่ามีงานศพก็ต้องเห็น “พวงหรีด” วางเรียงรายหน้าหีบศพ แต่น้อยคนที่จะรู้ว่าจริง ๆ แล้วพวงหรีดเป็นสิ่งประดิษฐ์คิดค้นของชาติตะวันตกเมื่อราว ๆ 400 ปีก่อนคริสตกาลเลยนะ โดยค้นพบมงกุฎแกะสลักใบไม้และดอกไม้ที่ให้แก่นักรบโบราณเพื่อแสดงถึงเกียรติยศและการชื่นชม ต่อมาชาวคริสเตียนก็ได้ประยุกต์ใช้กระดาษและริบบิ้นมาตัดเป็นดอกไม้ใบไม้ แล้วทำเป็นพวงหรีดเพื่อใช้ในการรับพระคริสต์ จนปรับเปลี่ยนมาใช้ดอกไม้สดแทนเพราะมีความสวยงามหลากหลายสีสันมากกว่า แต่สมัยนั้นพวงหรีดไม่ได้พวงใหญ่โตเหมือนปัจจุบันนี้ เพราะต้องใช้แขวนไว้ในโบสถ์จึงนิยมทำเป็นพวงเล็ก ๆ ยุคถัดมาการมอบพวงหรีดมีแพร่หลายมากขึ้น จึงมีวัตถุประสงค์ในการให้อื่นเพิ่มเติม นั่นก็คือ การเป็นตัวแทนไว้อาลัยผู้ที่จากไปด้วย

สำหรับเมืองไทยบ้านเรานั้นก็ไม่ชัดเจนว่ามีการนำพวงหรีดมาใช้ครั้งแรกเมื่อได แต่มีหลักฐานเป็นภาพถ่ายในงานพระเมรุของสมเด็จพระปิยมาวดีศรีพัชรินทรมาตา หรือเจ้าจอมมารดาเปี่ยม พระสนมเอกในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2447) โดยมีการนำดอกไม้นานาชนิดมาตกแต่งอย่างสวยงานเป็นพวงวงกลมคล้าย “พวงหรีด” จึงคาดว่าไทยคงรับวัฒนธรรมการให้พวงหรีดเพื่อสื่อถึงความโศกเศร้าเสียใจและการไว้อาลัยมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 และนับจากนั้นการให้พวงหรีดจึงเป็นที่นิยมในงานศพของชนชั้นสูง และค่อย ๆ แพร่หลายไปยังชนชั้นกลางและประชาชนคนทั่วไปสืบเนื่องมาจนปัจจุบัน

อย่างที่รู้คนไทยเราเก่งและสามารถรับวัฒนธรรมจากต่างชาติมาผสมกลมกลืนให้เข้ากับวัฒนธรรมไทยได้อย่างแนบเนียน ทุกวันนี้เราจึงเข้าใจว่า “พวงหรีด” เป็นวัฒนธรรมคู่บ้านคู่เมืองไทยไปแล้ว และยิ่งไปกว่านั้นเรายังนำมาผูกโยงกับศาสนาอย่างลึกซึ้ง เพราะการวางพวงหรีดในงานศพไม่ได้บอกแค่อารมณ์และความรู้สึกจากความสวยงามของดอกไม้ที่ห้อมล้อมประดับประดาเท่านั้นนะ แต่ยังแฝงหลักธรรมนำทางให้กับคนเดินดินเช่นเราได้เรียนรู้ด้วย นั่นก็คือ “การเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป” ของสิ่งต่าง ๆ บนโลกเบี้ยว ๆ ใบนี้ที่ไม่จีรังยั่งยืนนั่นเอง เหมือนกับดอกไม้ที่เหี่ยวเฉาแห้งเหี่ยวโรยราและไร้ประโยชน์นั่นเอง “พวงหรีด” จึงกลายเป็นโลโก้ของงานศพอย่างลงตัวและกลมกลืนกับสังคมไทยไปโดยปริยาย

และเมื่อเรารู้ที่มาที่ไปก็คงไม่สงสัยว่าทำไม “พวงหรีด” จึงเป็นที่นิยมและอยู่คู่กับงานศพมายาวนาน แม้ปัจจุบันพวงหรีดจะปรับเปลี่ยนไปตามยุคตามตามสมัยที่เน้นประโยชน์ในการใช้สอยมากยิ่งขึ้น เพราะนอกจากพวงหรีดดอกไม้สดที่เรารู้จักคุ้นเคยกันแล้ว เราจึงเห็นการนำของใช้มาทำเป็นส่วนหนึ่งของพวงหรีดด้วย อย่างเช่น พวงหรีดผ้าขนหนู พวงหรีดพัดลม พวงหรีดจานชาม หรือพวงหรีดหนังสือ เป็นต้น แต่วัตถุประสงค์ในการให้พวงหรีดยังคงเป็นการไว้อาลัยแก่ผู้ที่จากไปเหมือนเดิม
สั่งพวงหรีด

Share: